طی کردن مراحل آزادسازی مدرک تحصیلی یکی از الزاماتی است که همه علاقمندان به تحصیل در خارج از کشور باید آن را سپری کنند چرا که در اختیار داشتن اصل مدرک تحصیلی، ریز نمرات و مدارکی از این دست نیاز خواهد بود.

دانشجویانی که مدرک معافیت یا پایان خدمت سربازی را در اختیار دارند، دغدغه چندانی برای آزادسازی مدرک تحصیلی خود نخواهند داشت؛ اما در صورتی که فردی مشمول خدمت سربازی باشد، باید پروسه دریافت معافیت تحصیلی را نیز سپری کنند. طی کردن این پروسه ها نیاز به ممارست در زمینه های مختلف و مراجعه به سازمان های مربوطه دارد و در صورتی که فردی نتواند این مدارک را به دست آورد، عملا شانس مهاجرت تحصیلی به خارج از کشور را از دست داده است. در ادامه این مقاله تلاش خواهیم کرد تا اطلاعاتی در خصوص آزادسازی مدرک تحصیلی ارائه کنیم.

منظور از آزادسازی مدرک تحصیلی چیست؟

در صورتی که در یکی از دانشگاه های دولتی ایران به صورت رایگان تحصیل کرده باشید، امکان دریافت مدرک تحصیلی خود پس از فراغت از تحصیل را نخواهید داشت. دلیل اصلی این امر آن است که در روز نخست ثبت نام از شما تعهد نامه ای دریافت خواهد شد که در آن آمادگی خود برای کار را نیز اعلام می دارید. در این تعهد نامه ثبت شده است که به تعداد سال های تحصیل، باید در کشور ایران کار کنید و در غیر این صورت واجد شرایط دریافت اصل مدرک تحصیلی نخواهید بود.

از سوی دیگر این فرصت در اختیار علاقمندان قرار گرفته است که با پرداخت پول و تسویه حساب با دانشگاه، اصل مدرک خود را از دانشگاه تحویل بگیرند یا به اصطلاح دیگر آن را آزاد سازند. البته افرادی که موفق به کاریابی در ایران نشوند نیز با طی کردن یک پروسه قانونی متفاوت می توانند مدرک تحصیلی خود را از دانشگاه دریافت کنند.

باید به این نکته مهم نیز توجه داشت که سابقه کاری فرد از لحظه پایان تحصیل محاسبه می شود و کار ضمن تحصیل در سوابق فرد محسوب نخواهد شد. دقت داشته باشید که سابقه کاری تنها زمانی مورد تایید واقع می شود که کارفرما نیروی کار خود را بیمه کرده باشد.

برای تعیین میزان سرمایه مورد نیاز به عنوان هزینه آزاد سازی مدرک تحصیلی، کارشناسان وزارت علوم تصمیم گیری می کنند؛ اما فرمول های مشخصی برای تعیین هزینه هر ترم تحصیلی و همچنین واحدهای گذرانده شده در نظر گرفته شده است. در نظر داشته باشید که دریافت مدرک تحصیلی یک ضرورت به حساب می آید؛ چراکه برای دریافت پذیرش یا ویزای تحصیلی بسیاری از کشورهای جهان، به اصل دانشنامه و ترجمه آن نیاز خواهید داشت.

مراحل آزادسازی مدرک تحصیلی در ایران

همانطور که در بخش قبلی نیز به آن اشاره شد، آزادسازی مدرک تحصیلی یکی از مهم ترین مراحلی است که متقاضیان تحصیل در خارج از کشور باید با آن روبرو شوند. دانشجویان دانشگاه های غیر دولتی به این دلیل که شهریه تحصیل خود را پرداخت کرده اند، تعهدی نیز بر عهده ندارند و به همین دلیل است که می توانند مدرک تحصیلی خود را به راحتی از دانشگاه دریافت کنند اما این مسئله چالشی برای دانشجویان دولتی ایجاد کرده است.

اولین مرحله از آزادسازی مدرک تحصیلی دریافت نامه از وزارت علوم برای افرادی است که مشمول خدمت سربازی هستند. این افراد با ارائه وثیقه به سازمان نظام وظیفه می توانند این نامه را دریافت کنند. در نظر داشته باشید که سازمان نظام وظیفه نامه ای خطاب به وزارت علوم در این رابطه ارسال خواهد کرد و دانشجویان باید به وزارت علوم مراجعه کنند و نامه مستقیم به دانشگاه را از این نهاد دریافت کنند.

افرادی که برای دریافت نامه از نظام وظیفه اقدام کرده باشند قطعا یک پروفایل در سامانه نشا در اختیار دارند ولی سایر افراد باید اقدام به ایجاد اکانت در این سایت نمایند. افرادی که نامه معافیت تحصیلی را دریافت کرده اند باید سریعا از آن یک اسکن و کپی دریافت کنند چرا که این نامه را نمی توانید در اختیار داشته باشید و باید به مراجع قانونی تحویل دهید.

پس از آپلود این مدرک به باجه  7 و 8 وزارت علوم مراجعه کنید تا یک نامه در اختیار شما قرار دهند. نامه را به بایگانی تحویل دهید و پرونده خود را دریافت کنید. در این مرحله نامه معافیت تحصیلی شما در پرونده ضمیمه خواهد شد و یک نامه خطاب به دانشگاه در اختیار شما قرار می گیرد.

در مرحله دوم باید به اداره دانش آموختگان آموزش دانشگاه مراجعه کنید و هزینه های مربوط به صدور دانشنامه را پرداخت کنید. در این حالت درخواست شما ثبت شده است. از اداره سوابق تحصیلی یک کارنامه غیر رسمی فارسی دریافت کنید که بتوانید در آینده از آن استفاده کنید.

در مرحله سوم وارد سایت Portal.saorg.ir شوید و یک اکانت برای خود تشکیل دهید و مطابق درخواست این سامانه، مدارک خود را آپلود کنید. در این بخش مدارکی مانند تمام صفحات شناسنامه، پشت و روی کارت ملی، کارت پایان خدمت یا برگه معافیت نیز مورد نیاز است. در قسمت اداره کل امور دانشجویان داخلی، وارد قسمت لغو تعهد آموزش رایگان شوید و فرم مربوط به آن را تکمیل نمایید. در تکمیل این فرم به نکات زیر توجه کنید:

  • نیازی به ارائه ترم های تابستانه یا صفر واحدی نخواهید داشت
  • به جای مدرک تحصیلی، کارنامه غیر رسمی خود را ارائه دهید
  • در تکمیل تعداد واحدهای هر ترم و تطابق تعداد ترم ها در بخش های مختلف فرم دقت داشته باشید
  • الزامی برای برابری تعداد واحدهای کل با مجموع واحدهای هر ترم نیست

در مرحله بعد باید منتظر بمانید تا مسئولین آموزش دانشگاه، درخواست شما را بررسی کرده و به تایید برسانند. در صورتی که فرصت شما محدود است، به آموزش دانشگاه خود مراجعه کنید و درخواست رسیدگی سریع تر را به صورت شفاهی ارائه کنید.

زمانی که درخواست شما به تایید رسید، سازمان امور دانشجویان وزارت علوم به صورت آنی، فرصت پرداخت هزینه را به شما خواهد داد. برای کسب اطلاع از تایید درخواست خود باید از درون سایت به قسمت کارتابل مراجعه کنید. در قسمت توضیحات یک لینک جهت پرداخت لغو تعهد آموزش رایگان در اختیار شما قرار خواهد گرفت. شما در این مرحله می توانید روی شماره پیگیری کلیک کنید و اطلاعات دقیق در رابطه با مبلغ بدهی خود را مشاهده کنید و با کلیک بر روی گزینه پرداخت، به درگاه های پرداخت اینترنتی متصل شوید.

با پرداخت هزینه مربوط به لغو تعهد تحصیل رایگان، درخواست شما در اختیار سازمان امور دانشجویان قرار خواهد گرفت و در یک بازه زمانی کمتر از یک هفته به آن رسیدگی خواهد شد. در این بازه زمانی کارتابل خود را بررسی کنید و زمانی که تغییر در وضعیت آن را مشاهده کردید، تعهد شما نسبت به تحصیل رایگان لغو شده است.

شرایط دریافت دانشنامه از دانشگاه های دولتی

با لغو تعهد شما این امکان را خواهید داشت که دانشنامه خود را از دانشگاه دریافت کنید. به دانشگاه خود و اداره آموزش یا دانش آموختگان دانشگاه مراجعه کنید و درخواست دریافت دانشنامه خود را ارائه کنید. متاسفانه امکان دریافت این مدرک به صورت همزمان برای شما وجود نخواهد داشت و شما باید در حدود دو هفته زمان برای دریافت دانشنامه خود در نظر بگیرید. در بسیاری از دانشگاه های کشور، پس از صدور دانشنامه یک پیامک از طرف دانشگاه برای شما ارسال خواهد شد اما در صورتی که چنین اتفاقی رخ ندهد، می توانید به آموزش دانشگاه مراجعه کنید.

درون پرونده دانشنامه، اصل مدرک لیسانس، کارنامه رسمی فارسی و همچنین انگلیسی وجود دارد. در صورتی که مدارک مرتبط با دبیرستان و پیش دانشگاهی را در اختیار دانشگاه قرار داده باشید، می توانید آن ها را نیز در پرونده دانشنامه خود مشاهده کنید.

آزادسازی مدرک تحصیلی از طریق عدم کاریابی

در بخش قبل اشاره کردیم که یکی از روش های آزادسازی مدرک تحصیلی در دانشگاه های ایران، تمرکز بر عدم کاریابی است که فرآیند مربوط به خود را دارد. پروسه رسیدن به این خواسته این چنین است که شما باید در یکی از موسسات کاریابی معتبر ثبت نام کنید. در صورتی که در یک بازه زمانی مشخص نتوانید به شغلی دست پیدا کنید، از طرف موسسه کاریابی نامه ای در اختیار شما قرار خواهد گرفت که در آن تایید شده است که نام برده در طی یک بازه زمانی مشخص موفق به کاریابی در شغل موردنظر خود نشده است. بر اساس آخرین بخش نامه صادر شده، از زمان ثبت نام در موسسه کاریابی تا درخواست نامه برای آزادسازی مدرک، باید حداقل 6 ماه گذشته باشد.

نکته قابل توجه در این رابطه آن است که فارغ التحصیلان مقطع کارشناسی ارشد، با ارائه نامه عدم کاریابی می توانند مدرک خود در مقطع کارشناسی را نیز آزاد کنند. از طرف دیگر افرادی که در مقطع تحصیلی بالاتر در حال تحصیل هستند، برای دریافت نامه عدم کاریابی واجد شرایط شناخته نمی شوند. دانشجویان پسر نمی توانند زودتر از یک سال از زمان پایان خدمت خود اقدامی برای دریافت این مدرک داشته باشند.

این قانون در سال های اخیر به شدت دچار تغییر شده است و دانشجویان باید پیش از اقدام از آخرین اخبار در این رابطه با خبر شوند. نکته قابل توجه این که فرد نباید پس از دریافت مدرک تحصیلی خود در سازمان های خصوصی یا دولتی سابقه بیمه داشته باشد. دانشجویان وزارت علوم تنها قادر به استفاده از این فرصت خواهند بود و دانشجویان وزارت بهداشت نیز شراط خاص خود را برای دریافت مدرک خواهند داشت.

همه افرادی که قصد تحصیل در خارج از کشور را دارند، برای دریافت پذیرش و ویزای کشورهای مختلف جهان به مدرک تحصیلی خود نیاز خواهند داشت؛ اما دانشجویان دانشگاه های دولتی در ابتدای دوره تحصیلی خود، موظف به کار پس از تحصیل در کشور شده اند. حال اگر این بازه زمانی برای کار سپری نشده باشد، دانشجویان باید از روش های مختلف قانونی برای آزادسازی مدرک خود استفاده کنند تا بتوانند با ترجمه آن، برای دریافت پذیرش یا ویزای تحصیلی اقدامات لازم را انجام دهند.

پروسه آزادسازی مدرک تحصیلی با توجه به شرایط هر فرد می تواند متفاوت باشد؛ اما بدون تردید افرادی که مشمول خدمت سربازی هستند باید زمان بیشتری را برای رسیدن به آن صرف کنند. در صورتی که ابهاماتی در این رابطه برای شما وجود دارد، می توانید با مشاورین ما در این رابطه در تماس باشید.